Tại sao chúng mình thỉnh thoảng ngủ gà ngủ gật vào ban ngày?
Hình ảnh một người trẻ đang cố gắng chống chọi với cơn buồn ngủ trong giờ học, một tài xế gật gù trên vô lăng hay một nhân viên văn phòng thiếp đi trên bàn làm việc đã trở nên quá quen thuộc. Đó có thể là những dấu hiệu của chứng ngủ rũ.
ĐIỀU GÌ GÂY RA CHỨNG NGỦ RŨ?
Nghiên cứu chỉ ra chứng ngủ rũ có thể có liên hệ với tình trạng thiếu hypocretin (còn gọi là orexin), chất dẫn truyền thần kinh tham gia vào quá trình điều chỉnh chu kỳ ngủ thức bình thường. Sự thiếu hụt này khiến “công tắc” ngủ thức tắt và bật suốt cả ngày. Nghiên cứu vẫn đang tiếp diễn, nhưng các yếu tố như tuổi tác, di truyền, các bệnh truyền nhiễm và bệnh tật cụ thể dường như đều góp phần gây ra tình trạng này.
Còn một số nguyên nhân khác, như: Yếu tố di truyền: Một số nghiên cứu cho thấy có sự liên quan giữa chứng ngủ rũ và các yếu tố di truyền. Các yếu tố môi trường: Một số yếu tố môi trường như nhiễm trùng, chấn thương đầu, hoặc tiếp xúc với một số chất độc hại cũng có thể là tác nhân gây ra chứng ngủ rũ.
Các triệu chứng thường gặp của chứng ngủ rũ:
Các triệu chứng thường bắt đầu ở người trưởng thành hoặc thanh thiếu niên không có tiền sử mắc bệnh, mặc dù khởi phát có thể trầm trọng do bệnh tật, căng thẳng hoặc một thời gian thiếu ngủ. Một khi được hình thành, ngủ rũ tồn tại suốt cuộc đời; tuổi thọ không bị ảnh hưởng.
Buồn ngủ vào ban ngày
EDS là triệu chứng chính và có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Số thời gian ngủ thay đổi từ vài đến nhiều lần trong ngày, và mỗi lần có thể kéo dài vài phút hoặc vài giờ. Người mắc chứng ngủ rũ chỉ có thể tạm thời cưỡng lại mong muốn ngủ nhưng có thể thức giấc khi ngủ bình thường. Giấc ngủ có xu hướng xảy ra trong hoàn cảnh nhất định (ví dụ như đọc sách, xem truyền hình, tham dự các cuộc họp) nhưng cũng có thể xảy ra trong các công việc phức tạp (ví dụ như lái xe, thuyết trình, viết, ăn).
Người ngủ rũ cũng có thể gặp các cơn ngủ - những lúc ngủ mà không có cảnh báo trước. Họ có thể cảm thấy sảng khoái khi thức dậy nhưng lại ngủ lại trong vài phút.
Giấc ngủ ban đêm có thể không thỏa mãn với những cơn kích thích thường xuyên và bị gián đoạn bởi những giấc mơ sống động, đáng sợ.
Hậu quả là năng suất công việc thấp, bất hòa trong các mối quan hệ cá nhân, kém tập trung, động lực thấp, trầm cảm, giảm chất lượng cuộc sống và tiềm ẩn tai nạn (đặc biệt là do va chạm xe cơ giới).
Yếu tay chân
Các cơn yếu cơ hoặc tê liệt tạm thời xảy ra mà không mất ý thức và thường kéo dài < 2 phút; các cơn này được gợi lên bởi các phản ứng cảm xúc đột ngột, chẳng hạn như cười, tức giận, sợ hãi, vui mừng, hoặc thường là ngạc nhiên.
Sự yếu cơ có thể gặp ở tay chân (ví dụ bạn có thể làm rơi cần câu khi cá cắn câu) hoặc có thể ngã khi cười rất vui (như "yếu với tiếng cười") hoặc đột nhiên tức giận. Liệt tay chân cũng có thể ảnh hưởng đến các cơ khác: Hàm có thể hạ xuống, nháy các cơ mặt, nhắm mắt, gật đầu và nói lắp. Thị lực có thể bị mờ. Những cơn này giống như sự mất trương lực cơ xảy ra trong giấc ngủ REM.
Bóng đè
Bạn tạm thời không thể di chuyển được vì ngủ thiếp đi hoặc ngay sau khi thức dậy. Những cơn này có thể rất đáng sợ. Chúng tương tự như sự ức chế vận động đi kèm với giấc ngủ REM.
Chứng liệt ngủ xảy ra ở khoảng 25% ở một số trẻ em khỏe mạnh và ít gặp hơn ở người lớn khỏe mạnh.
Messenger
